जनताको हातमा भविष्य: निर्वाचन र जेन–जीको प्रभाव (विचार)

जनताको हातमा भविष्य: निर्वाचन र जेन–जीको प्रभाव

नबिन बस्नेत (लेखक)

नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रामा हरेक निर्वाचन एक महत्वपूर्ण अवसर हो, जहाँ जनताले आफ्नो भविष्यको दिशा तय गर्छन्। “जनताको, जनताद्वारा, जनताका लागि” भन्ने अब्राहम लिङ्कनको प्रजातन्त्रको परिभाषाले प्रत्येक नागरिकलाई यो अधिकार र कर्तव्यको महसुस गराउँछ। अबको केही महिनापछि हुने चुनावमा हामीले भोग्दै आएका समस्या र असफलताहरूको मूल्यांकन गर्दै, नयाँ र सफल नेतृत्व छान्ने जिम्मेवारी हाम्रो काँधमा छ। यो समय केवल नेता छान्ने मात्र होइन, देशको मुहार फेर्ने संकल्प गर्ने समय पनि हो।
पुरानो राजनीतिको मूल्यांकन र दण्ड
नेपालमा धेरै वर्षदेखि एउटै अनुहार र पुरानै शैलीको राजनीति हावी छ। पटक-पटक अवसर पाएर पनि जनताको आशा र अपेक्षा पूरा गर्न नसकेका, भ्रष्टाचार र कुशासनमा लिप्त भएका नेताहरूलाई अब जनताले सजाय दिनुपर्छ। यो सजाय भनेको उनीहरूलाई फेरि सत्तामा पुग्नबाट रोक्नु हो। विगतमा गरेका गल्तीहरूलाई बिर्सिएर फेरि पनि उही अनुहारलाई मौका दिँदा देशले प्रगति गर्न सक्दैन।
राजनीतिलाई व्यक्तिगत स्वार्थपूर्ति गर्ने माध्यम बनाउने प्रवृत्तिले गर्दा युवाहरूमा राजनीतिप्रति नै वितृष्णा पैदा भएको छ। यो प्रवृत्तिलाई तोड्नका लागि जनताले परीक्षण भइसकेका र असफल भएका नेताहरूलाई मतदान नगर्ने प्रण गर्नुपर्छ। उनीहरूको विगतको कामको मूल्यांकन गरेर नै भविष्यको निर्णय लिनुपर्छ।
युवा र नयाँ नेतृत्वको आवश्यकता
अबको नेपाललाई नयाँ सोच, भिजन र कार्यक्षमता भएको नेतृत्वको खाँचो छ। युवा पुस्तामा त्यो जोश, जाँगर र इमान्दारिता छ, जसले देशलाई अगाडि बढाउन सक्छ। राजनीतिलाई ‘फोहोरी खेल’ भन्ने मानसिकतालाई चिर्दै नयाँ तथा दूरदर्शी नेताहरूलाई अवसर दिनुपर्छ। देशमा शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र पूर्वाधार विकासको लागि उनीहरूसँग स्पष्ट योजना र इच्छाशक्ति हुन आवश्यक छ।
हालैका वर्षहरूमा राजनीतिमा युवाहरूको चासो बढेको छ। स्थानीय तहदेखि नै नयाँ अनुहारहरूले चुनाव जितेर राम्रो कामको उदाहरण प्रस्तुत गरेका छन्। यी उदाहरणहरूले देखाउँछन् कि यदि सही व्यक्तिलाई मौका दिइयो भने परिवर्तन सम्भव छ। यसैले, अबको चुनावमा युवा, शिक्षित र सक्षम उम्मेदवारहरूलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
जेन–जीको शक्ति र आन्दोलन
Gen Z (जेन-जी) अर्थात सन् १९९७ देखि २०१२ सम्म जन्मिएका युवाहरू अहिले नेपालको राजनीतिमा एक ठूलो शक्तिको रूपमा उदाएका छन्। सामाजिक सञ्जालमा मात्र सीमित नरही उनीहरूले सडकमा उत्रिएर भ्रष्टाचार र कुशासनविरुद्ध गरेको आन्दोलनले नेपाली राजनीतिमा नयाँ तरङ्ग ल्याइदिएको छ। यो आन्दोलन परम्परागत राजनीतिक दलहरूको नेतृत्वबिना नै स्वतःस्फूर्त रूपमा संगठित भएको थियो, जसले युवाहरूमा रहेको सामूहिक चेतना र परिवर्तनको चाहनालाई उजागर गर्छ।
जेन जी आन्दोलनका मुख्य प्रभावहरू:
सचेतनाको वृद्धि: यो आन्दोलनले ‘राजनीति केवल पुराना पुस्ताको खेल हो’ भन्ने धारणालाई तोडिदिएको छ। युवाहरूले अब राजनीतिलाई आफ्नो जीवन र भविष्यसँग प्रत्यक्ष जोडेर हेर्न थालेका छन्।
डिजिटल माध्यमको सदुपयोग: परम्परागत सञ्चार माध्यमको साटो सामाजिक सञ्जाललाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गरी छोटो समयमै ठूलो जनसमर्थन जुटाउन सफल भएका छन्।
भविष्यको लागि दबाब: यो आन्दोलनले स्थापित राजनीतिक दलहरूलाई आफ्नो कार्यशैली सुधार्न र जनताको मागप्रति उत्तरदायी हुन बाध्य पारेको छ।
Gen Z को यो जागरुकताले आगामी चुनावमा ठूलो प्रभाव पार्ने निश्चित छ। उनीहरूले केवल सडकमा विरोध मात्र नगरी, अब मतपत्रमार्फत पनि आफ्नो शक्ति प्रदर्शन गर्ने सम्भावना प्रबल छ।
निष्कर्ष
आगामी चुनाव नेपालको राजनीतिक भविष्यका लागि एक निर्णायक मोड हो। हामीले विगतका गल्तीहरूबाट सिक्दै, असफल नेतृत्वलाई दण्ड दिन र नयाँ, दूरदर्शी नेतालाई अवसर दिन पछाडि हट्नु हुँदैन। Gen Z को आन्दोलनले नेपाली समाजमा ल्याएको नयाँ राजनीतिक चेतनालाई आत्मसात गर्दै, प्रत्येक नागरिकले विवेकपूर्ण तरिकाले मतदान गर्नुपर्छ। जबसम्म जनताले सही र गलतको छुट्याएर निर्णय गर्दैनन्, तबसम्म लोकतन्त्रको वास्तविक अर्थ साकार हुन सक्दैन। अबको चुनाव केवल व्यक्ति छान्ने मात्र होइन, एक विकसित र समृद्ध नेपालको जग बसाल्ने अवसर पनि हो।